ملا محمد مهدى بن على نقى شريف

59

زاد المسافرين ( فارسى )

چنين غرغره به سكنجبين عنصلى و آب ترب و عاقرقرحا و مويزج و خردل در اواخر كه ماده نضج يافته باشد و منفجر شود . نوشادر و بورهء ارمنى را در نيچه كرده و به حلق بدمند كه به زودى منفجر مىشود و مرّى را كه به زبان فارسى آبكامه گويند ، هرگاه با شير ترتيب كنند ، كومه مىگويند و در اصفهان آب‌كامه مىگويند ، هرگاه ترتيب كرده باشند با سركه . و صفت آن اين است كه آرد جو و آرد گندم را بىنمك و خمير مايه در آب خمير كنند و در برگ انجير پيچيده ، در سايه گذارند تا خشك شود ، پس يك جزء از اين را با مثل آن نانى كه از آرد جو پودينه پخته باشند و هم‌وزن آن نمك و ربع آن رازيانه ، پس مجموع را كوبيده ، به آب خمير كرده و در تابستان بيست روز در آفتاب گذارند ، مكرر برهم زنند و آب تازه بر روى آن ريزند و باز برهم زنند و بعد از بيست روز برهم زنند و بردارند . و اين مايه را هرگاه با سركه تا چهل روز در آفتاب گذارند و خشك كنند آن را آب‌كامه مىگويند . و اگر با شير ترتيب دهند ، معروف است به كومه و آنچه قدر سركه باشد لااقل برابر باشد و بيشتر هم مىشود هم‌چنين بايد و آنچه در غرغرهء خناق مىبايد و مقصود اطبّا آن مايه است ، نهايت اگر ترتيب با سركه يافته باشد هم نافع است . و سكنجبين عنصلى ، طريق ساختن آن اين است : سركهء عنصل را كه صفت آن در رفتن گوشت دندان مذكور شد با قدرى كه چاشنى شود ، عسل كف گرفته بجوشانند و ضبط نمايند . و اگر سبب خناق سودا باشد ، علامتش تيرگى رنگ و رخسار و صلابت ورم و خشكى دهان و ساير علامات غلبهء سودا ؛ چنان‌چه در صداع سوداوى مذكور شد . علاجش مثل علاج خناق دموى و صفراوى است . و در غرغرهء خناق سوداوى به ربّ جوز نافع است و در آخر ، لعاب حلبه و آب انجير زرد